Neo Victoriaans Vermaak op TV
Vanaf volgende week dinsdag brengt Net 5 de eerste afleveringen van de in de USA bejubelde serie Pushing Daisies op de vaderlandse buis. En bejubeld is de serie inderdaad, ondanks de schrijvers’ staking van vorig jaar, die er voor zorgde dat niet alle afleveringen op tijd geproduceerd konden worden heeft de serie nu al, na een eerste niet volledige seizoen op ABC, 12 Emmy nominaties binnen, oa voor beste acteur, beste bijrol en beste art-directie. Wat is hier aan de hand?
‘A touch of magic’, ‘A touch of romance’, ‘A touch of fantasy’. Dat zijn de titels van de recensies van de grote nieuwsbladen in de US. Magie, romantiek en fantasie, de ingrediënten waarin de onttoverde Westerse wereld vlucht als het hem te veel wordt. De voortdurende energieën van de Verlichting en de mechanisatie, het verdwijnen van al het bovennatuurlijke uit de natuurwetenschappelijke verklaringen van de wereld, het verhuizen van God naar de prive-wereld van de mens en het steeds verdere automatiseren, al deze dingen maakt dat de mens zo nu en dan op vakantie wil, weg van deze doorgerationaliseerde wereld naar, inderdaad, magie, romantiek en fantasie. Zaken die door deze Verlichting als suspect gezien wordt. Als je hier nog bij optelt een goede cast, heel aangename scherpe dialogen, prettige naamgevingen en een werkelijk briljante beelden, dan heb je de ingrediënten van de emmy-nominaties. Barry Sonnenfeld, oa van Men in Black, en Bryan Fuller, oa medeproducent van de serie Heroes, hebben met Pushing Daisies een volgende hoogtepunt in hun carrière bereikt.
In de opsomming van de elementen die voor het succes zorgden ontbreekt het verhaal. Dat lijkt een beetje raar, maar ik geloof echt dat dit het minst interessante element is. In de voorfilmpjes van ABC wordt het hele verhaal, of in ieder geval de structuur van het verhaal, al volledig uit de doeken gedaan. En je moet het ook wel weten, omdat als je dit verhaal niet kent je al spoedig de weg verliest. Gelukkig wordt je alles erover vertelt in de allereerste aflevering, en wordt je bij elke volgende aflevering weer bijgepraat. Dat maakt dus oa duidelijk dat het verhaal niet zo belangrijk is om de serie interessant te vinden. Maar dat had ik dus al gezegd.
Het verhaal: Ned, meestal the pie-maker (hier links te zien, terwijl hij net een verschimmelde aardbei tot leven heeft gewekt) genoemd, heeft een gave met twee kanttekeningen. Hij kan mensen die doodgegaan zijn weer levend maken door ze aan te raken met zijn eigen huid. 
Maar, en hier komen de kanttekeningen, als hij deze Lazarussen opnieuw aanraakt gaan ze weer dood, maar nu voorgoed. En als hij ze bovendien meer dan 1 minuut laat leven, gaat er willekeurig iemand anders dood.
Ned is verder een pie-maker in een pop-and-mom zaak genaamd The Pie Hole, waar ook een bediende werkt: Olive Snook (links op de foto), natuurlijk verliefd op haar baas.
Maar Ned is verliefd op iemand anders, Charlotte “Chuck” Charles (hier rechts te zien). Deze Chuck is door Ned uit de dood opgewekt en niet meer aangeraakt. Als hij dat zou doen, is ze dood, echt dood deze keer. Hun relatie is dus uit de aard der zaak nogal platonisch: “They were together, allthough they were far apart.”
Naast deze drie mensen met hun driehoeksverhouding zijn er nog: de detective Emerson Cod (hier links te zien), die geld slaat uit de gave van Ned, want dode mensen kunnen nu gedurende 1 minuut vertellen wat hen heeft doen overlijden, twee gestoorde tantes van Chuck (Vivian and Lily Charles) en de voice-over van de verteller.
Dit is voldoende verhaal om een aantal series te maken, waarvan er nu 1 af is en de tweede in oktober in de USA begint.
Over de cast kan ik zelf niet veel zeggen. Voordat ik een aantal van de afleveringen van deze nieuwe serie gezien had, kende ik alleen de zwarte detective, Chi McBride, oftewel Emerson Cod in de serie, die in Mercury Rising naast Bruce Willis een rol had, maar vooral bekend werd als de headmaster in de serie Boston Public.
De dialogen zijn briljant, en lijken in dit geval wel wat op de vormgeving van het geheel. Deze twee aspecten, tekstuele en beeldende vormgeving, zorgen voor een groot gedeelte van de lol: De teksten hebben voortdurend meta-aspecten, waarin de personages nog eens nadenken over wat ze gezegd hebben en de kwaliteit van de door hen gebruikte metaforen nog eens onderzoeken. Het zijn schrijvers-teksten, tot op de punt bijgevijld, prachtig gestileerd. 
Ook in de naamgeving van mensen en plaatsen is deze stilering doorgevoerd. Veel namen zijn allitererend: Charlotte Charles. En gestileerd is ook de beeldende vormgeving. Nergens is de nitty-gritty van de Meat Space Reality te zien. Alles lijkt op dezelfde ‘heile welt’ waarin ook Amélie Poulain haar fabouleux destin beleefde. En met deze film wordt Pushing Daisies ook vaak vergeleken. Terecht, want ook Amélie speelt in een schoongemaakte jaren 50 in Parijs, net als deze serie in een schoongemaakte jaren 50 ergens in de US of A.
En er is nog een overeenkomst tussen franse film en amerikaanse serie: de liefde. In beide produkten speelt de liefde een hoofdrol. Na aftrek van het verhaal, de magisch-realistische elementen, de vormgeving, die allemaal hun aandeel bijdragen aan dit prettige vermaak, hou je de liefde over.
“As the pie-maker pondered the hand he just held, he began to understand the very different forms love could take, each one precious in its own way. Though some were more unique than others.”
Dit aspect, liefde, komt niet tot uiting in de emmy-nominaties, of in de recensies die ik gelezen heb. En dat is wel merkwaardig, want hier is iets interessants aan de hand. De liefde wordt in Amélie en Pushing Daisies op dezelfde manier behandeld, alsof de hele sexuele revolutie niet bestaan heeft. Nergens onvertogen bloot of getongzoend. Er is geen openlijke sex, hoewel er wel verhulde verwijzingen ernaar bestaan.
Pie-maker: “You’re the only one for me”.
Chuck: “Now, I know you feel that now, but (zucht) there are things you want (diepe zucht), there are things we both want…”
Pie-maker: “Still, everybody wants stuff. We wake up every day with a list of wishes a mile long and maybe we spent our lives making those whishes come true. But just because we want them, we doesn’t need to be them to be happy.”
Chuck: “What do you need to be happy?”
Pie-maker (glimlachend): “You”
(Einde van deel 3, serie 1, vioolmuziek, aftiteling)
En dat is wel opmerkelijk. Voorspel is leuk en belangrijk, maar een serie die alléén maar uit voorspel bestaat? Hoe kan dit al die Emmy’s opleveren en al die aandacht, ook in bijvoorbeeld de VPRO-gids van de komende week? De hoofdpersonen, Ned en Chuck, hebben geen klaarblijkelijke Freudiaanse problemen met hun dilemma: aanraken is wezenlijk voor de liefde, maar in hun geval ook dodelijk. Hoe kan dit de belangstelling van het huidige, vroeg 21ste eeuwse, publiek blijven trekken?
De analogie die bij me opkwam na het zien van een aantal afleveringen, was de Victoriaanse tijd. En dan niet de hedendaagse associatie van het Victoriaans met schijnheilig of dubbele moraal, maar met een positievere interpretatie van de Victoriaanse moraal: een poging om de onderbuik zoveel mogelijk uit ons publieke leven te bannen, een verdere fase van de disciplinering die al tijdens de Reformatie in onze westerse samenleving een bijzonder belangrijke rol speelt. Een disciplinering die in de sexuele revolutie van de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw als schijnheilig gezien werd. Maar als een serie die de liefde alleen als voorspel, en dan zonder masturbatie en bloed en sperma en de nare kanten van zwangerschap en schuld en zo, belicht, alleen met gevoelens die rechtstreeks uit de Kasteelroman lijken te komen, zo succelvol is, dan zegt dat iets over het publiek van deze serie. Het zou kunnen zijn dat dit publiek, vroeg 21ste eeuw, weer iets meer discipline wil dan hun ouders of jongere zelven. Discipline die wel het voorspel, maar niet de sexuele daad zelf en publique laat zien, om weer iets meer privacy te verwerven en het leven iets meer te stileren. Een mogelijke oorzaak voor deze disciplinerings-wens zijn de huidige mogelijkheden voor inbreuk in onze privacy, de enorme databases met onze privé-gegevens, de overal aanwezige camera’s, de privé informatie die vooral in de sociale netwerken gedeeld wordt, en die daardoor ongemerkt over het hele internet bekend kan worden. Al deze zaken maakt mede dat een serie die een heleboel zaken niet benoemd, maar aan de verbeelding overlaat, hoge ogen gooit in onze waardering.
Neo Victoriaans vermaak voor de post-sexuele-revolutie-generaties. Maar door de vormgeving een snoepje, aangenaam vermaak.
Leave a Comment